Hermann Richard Pfretzschner

Leven en loopbaan

Hermanns vader Carl had een kleine werkplaats waarin hij strijkstokken voor andere firma’s maakte. Hij stond wel als strijkstokkenmaker ingeschreven, maar er zijn geen stokken met zijn stempel bekend. Na schooltijd leerde Hermann het vak bij zijn vader en kreeg daarnaast ook vioolles. Om verder te leren ging hij in 1872, toen hij nog maar net zestien was, naar Parijs waar hij als leerling strijkstokkenmaker in het grote atelier van Vuillaume werd aangesteld. Daar heerste een streng regime; niemand sprak tijdens het werk. Jean-Baptiste stimuleerde de creativiteit van zijn medewerkers. Soms vroeg hij hen om nieuwe oplossingen te bedenken voor wat hij tegenkwam. Niet altijd kende hij de eer van vondsten toe aan wie dat toekwam, maar noemde zichzelf als de bedenker ervan.

Franse stijl

Alleen de beste vakmensen waren voor Vuillaume goed genoeg. Hoewel zijn tijd bij Vuillaume niet langer dan twee jaar duurde, bleek de Franse invloed bepalend te zijn voor het vakmanschap van Pfretzschner. Vuillaume overleed in 1875 en het vermoeden bestaat dat Hermann Richard niet direct naar huis ging, maar in Parijs bleef om enige tijd bij François Nicolas Voirin te werken. Voirin was de belangrijkste strijkstokkenmaker van Vuillaume geweest en had nu niet ver van zijn vroegere werkgever een eigen zaak. Zijn stijl van werken zou Hermann Richard nog jaren volgen.

Werkplaats Schützenstraße (links). Afbeelding met dank aan familie Pfretzschner, Markneukirchen

Rond 1878 keerde Hermann Richard Pfretzschner naar Markneukirchen terug, werkte tot 1880 in de familiewerkplaats om daarna een eigen bedrijf te starten aan de Schützenstraße 569/8. Hij bleek niet alleen een stokkenmaker met veel aanleg te zijn, maar ook een virtuoos violist en niet in de laatste plaats een goede zakenman.

Tot 1900 maakte hij vrij nauwkeurig kopieën van Voirins model. Daarmee introduceerde hij de Franse manier van werken in Duitsland. Later voegde hij daar andere Franse en ook Engelse modellen aan toe, met name die van James Tubbs, maar hij verbreedde bij vrijwel al deze modellen de kop enigszins.

Gedurende zijn hele loopbaan leverde zijn werkplaats ongestempelde strijkstokken aan verschillende firma's in Duitsland en de landen eromheen, maar strijkstokken die voor de firma zijn gemaakt, werden bijna altijd gestempeld met "HR Pfretzschner.” In 1901 kreeg hij een koninklijke onderscheiding en stempelde vanaf dat moment een wapenschild op de slof.

August Wilhelmy

Samenwerking met violisten

Hermann Richard Pfretzschner onderhield goede contacten met vooraanstaande violisten, waaronder ook Professor August Wilhelmy, wonderkind, concertmeester in Bayreuth en professor aan de Guildhall School of Music in Londen. In samenwerking met hem maakte Hermann Pfretzscher een model dat hij als zijn beste strijkstok beschouwde en dat hij tot het einde van zijn loopbaan zou blijven maken.

In 1910 opende hij een filiaal in Dresden, waar zijn zonen Hermann en Berthold de zaken waarnamen. In 1914 stopte hij met werken en droeg de firma aan hen over. Hij liet hen een goed lopend bedrijf na dat met uitzondering van de oorlogsjaren en een korte periode waarin het bedrijf in handen was van enkele Oost-Duitse firma’s erg succesvol is geweest. Hij is de geschiedenis ingegaan als een van de meest belangrijkste stokkenmakers van Duitsland.

Bronnen

• German bowmaking of the 19th and beginning of the 20th centuries, 1992 Klaus Grunke, Chicago

• Tarisio, Cozio archive, bezocht 2023

• Britannica archive, bezocht in 2023

• Geneanet, bezocht in 2023